آیین سنتی خانه تکانی و نو شدن سال در بندپی شهرستان بابل

هر ساله با نزدیک شدن به فصل بهار، مردم روستاهای بندپی با خانه تکانی و انجام آیین های زیباسازی خانه ها و پخت شیرینی های محلی که مواد اولیه آنها در داخل روستا تهیه می شوند به استقبال سال نو می روند. گزارش و گزارش تصویری سایت بندپی از آیین خانه تکانی در بندپی را در ادامه نوشته مشاهده کنید.

سایت بندپی – خانه‌تکانی سنتی دیرینه و کهن است که مردم ایران از گذشته‌های دور با پاک کردن گرد­­­وغبار، دور ریختن اشیای کهنه و جایگزینی آن با اشیای نو به استقبال بهار می‌روند. مردم ایران از دیرباز در روزهای پایانی اسفندماه، با خانه تکانی که یکی از رسومات دیرینه و نشان دهنده رسیدن بهار است به استقبال نوروز می روند و معتقدند با این پاکی با زیبایی و طراوت بهار عجین شده و روح شادابی و سرزندگی به آنان می‌بخشد. همچنین این رسم می تواند ریشه در جشن فروردگان  داشته باشد که در آن به اعتقاد نیاکانمان، روان درگذشتگان در روزهای آخر سال به خانه باز می گشت و بنابراین برای آنکه این فروهرها و روان ها از آن ها خشنود شوند، خانه ها را رفت و روب می کردند، لباس نو می پوشیدند و انواع خوراکی ها را آماده می کردند و آتش می افروختند.

در مازندران به علت شرایط متفاوت آب و هوایی خانه تکانی با شور و حال خاصی انجام می شود و به علت شرایط نمناکی زیاد منطقه، مردم اغلب سعی می کنند خانه تکانی را زودتر آغاز کنند تا در روزهای باقی مانده، با خیالی آسوده به استقبال نوروز بروند.

به عبارتی دیگر خانه تکانی را می توان به عنوان نخستین نشانه های فرارسیدن سالی نو دانست که مردم علاوه بر پاک کرن گردوغبار منازل، سعی می کنند کینه ها و ناراحتی های درونی خود را نیز بیرون ریزند.

خانه تکانی در بندپی :

در بندپی هم همانند دیگر نقاط مازندران، سنت دیرینه خانه تکانی با شور خاصی برگزار می شود. صورت معمول خانه تکانی به این صورت است که معمولا افراد یک خانواده و یا زنان همسایه و یا هم محلی ها گردهم می آیند و برای پاکسازی خانه ها و گردوغبار روبی همدیگر را یاری می رسانند.

از روش های متداول خانه تکانی در گذشته، خِنِه بِننوسِن kheneh bennossen (= گل مالی کردن خانه های روستایی) است.

خانه های روستاهای بندپی در گذشته های نه چندان دور با نگاه به مصالح موجود در منطقه ساخته می شد یعنی از چوب و اینکه برای پوشاندن دیوار از گل استفاده می کردند. بنابراین زنان پرتلاش و زیبا پسند منطقه برای آنکه خانه های زیبایی داشته باشند دیوار خانه ها را با مخلوطی از خاک نرم و پهن گاو که به آن گل گویی gel goie می گفتند، می اندوند.

این زنان هنرمند گل مالی دیوارهای خانه را عموما به دو صورت انجام می دادند یا اینکه کل دیوار با همان مخلوط گل گویی می اندوند و دیگر آنکه آنان که خوش ذوق تر بودند دیوار خانه را به دو قسمت تقسیم می کردند؛ قسمت پایین دیوار را گل مالی می کردند  و قسمت بالای آن را با نوعی گل سفید می اندودند.

به این روش اندودن دیوارها کمر بُر ( Kamer bor ) می گفتند و دلیل این کار آن بود که این گل های سفید عموما رنگ پس می دادند. بنابراین تا آن قسمتی از دیوار که هنگام نشستن و تکیه دادن تا حدود سر آن ها را تشکیل می داد با گل گویی می اندوند؛ هم اینکه گل گویی رنگ پس نمی داد و  هم با ترکیب رنگ ها زیبایی خاصی به دیوارها داده می شد.

از ویژگی های این نوع مصالح این است که درون خانه را در زمستان گرم و در تابستان خنک نگه می دارد. البته امروزه با وجود گسترش مصالح ساختمانی جدید و تغییر شکل خانه ها و استفاده از مصالح جدیدتر برای ساخت خانه، این سنت در حال فراموشی است و حتی تعدادی از خانه هایی که به این شکل ساخته شده اند با این روش نوسازی نمی شوند و این سنت فقط در برخی نقاط روستایی و کوهستانی بندپی به کورسویی زنده است.

زنان بندپی علاوه بر اندودن خانه ها، فرش ها و لحاف و پرده ها و هر چیز قابل شستن را از خانه های خود خارج می کنند و آن ها را می شویند و از غبار سال گذشته می زدایند و به استقبال سالی پر از خوشی و شادی گام برمی دارند.